AI neemt je taken over. Je leiderschap niet.

Onlangs verscheen er via Managementboek een interview met Nick van Dam over zijn nieuwe boek: Wat AI niet kan. Hij vertelt hierin o.a. welke menselijke vaardigheden juist nu het verschil maken. Lees hier het interview 👇

AI is overal. Slimme systemen nemen steeds meer werk uit handen. Hoe blijf je als mens relevant? In Wat AI niet kan laten prof. dr. Nick van Dam en vijf internationale medeauteurs zien welke vijftig menselijke vaardigheden professionals en leidinggevenden helpen het verschil te blijven maken. ‘Leren is niet langer een fase, maar een levenslange reis.

Waarom wilden jullie dit boek schrijven?
AI heeft veel impact op de manier waarop we werken. Deze technologie zal allerlei taken van ons overnemen. Veel professionals en leidinggevenden vragen zich af hoe ze zich daarop moeten voorbereiden en wat ze kunnen doen om nu en in de toekomst inzetbaar te blijven. In Wat AI niet kan geven mijn medeauteurs en ik daar handvatten voor.

Is het als professional of leidinggevende slim om je nú in AI te verdiepen?
Wat mij betreft wel. We staan nog aan het begin van deze ontwikkeling, dus je kunt nu nog instappen. Maar wacht niet te lang, want de ontwikkelingen gaan razendsnel. In 2026 wordt er wereldwijd 2,5 triljoen dollar geïnvesteerd in AI. Daardoor zal deze technologie in de toekomst alleen maar beter worden. We hebben nog geen idee van wat er allemaal mogelijk is. Tegelijkertijd is dit ook hét moment om na te denken over wat AI níét kan.

Want op die vlakken kunnen mensen het verschil maken?
Precies. AI is niet goed in typisch menselijke eigenschappen als instinct, intuïtie, inbeeldingsvermogen, integriteit en identiteit. Deze 5 i’s zijn fundamenteel voor professionals en leiders. Dáárin moeten we ons verder ontwikkelen.

Dus we moeten vooral werken aan onze soft skills?
Ja, maar zelf noem ik ze liever ‘power skills’. Vaardigheden en eigenschappen als nieuwsgierigheid, veerkracht, beïnvloeden of cultureel bewustzijn vind ik heel krachtig. Natuurlijk blijven hard skills, de vakspecifieke vaardigheden, belangrijk. Maar alleen daarmee red je het niet. Voor veel mensen betekent dit een mindshift, omdat hard skills jarenlang het belangrijkst waren.

Technologische ontwikkelingen als de lopende band, de computer en de cloud zorgden ervoor dat mensen zich op een nieuwe manier moesten verhouden tot machines. Hoe is dat bij AI?
Je kunt op drie manieren met AI samenwerken. Ten eerste kun je AI als hulpmiddel gebruiken. Dan spreek je van ‘ondersteunende intelligentie’. Mensen hebben de regie en AI voert uit. Denk aan het maken van een rapport of samenvatting met ChatGPT. Ten tweede kun je AI als partner inzetten. Dit noemen we ‘aangevulde intelligentie’. AI of AI-agents doen het voorwerk - bijvoorbeeld door datasets te analyseren of strategische opties aan te bieden - maar mensen nemen het besluit. Ten derde kun je het werk volledig aan AI overlaten. Dan heb je te maken met ‘autonome intelligentie’. Hierbij werkt AI zelfstandig binnen de grenzen die mensen hebben aangegeven. Klantenservicerobots zijn hier een mooi voorbeeld van.

Hoe voorkom je dat je overbodig wordt?
Door puur menselijke leiderschapsvaardigheden te ontwikkelen. In het boek noemen we er vijftig, verdeeld over drie onderling verbonden domeinen: leidinggeven aan jezelf, leidinggeven aan anderen en leidinggeven aan organisaties. Kijk daarnaast voortdurend hoe je met jouw werk waarde blijft toevoegen aan je organisatie.

Kun je een voorbeeld geven van een leiderschapsvaardigheid die belangrijk is binnen het domein leidinggeven aan jezelf?
Dan denk ik meteen aan kritisch denken. Neem niet klakkeloos over wat AI je voorschotelt, maar stel vragen: klopt dit wel? Welke bronnen zijn er voor dit antwoord gebruikt en zijn die betrouwbaar? Welke informatie mis ik nog om een probleem op te lossen of om een goede beslissing te nemen? Zo houd je zelf de regie.

Wat is een nuttige vaardigheid om te ontwikkelen als je leidinggeeft aan anderen?
Verbinding maken. Dit bereik je als leidinggevende door goed te luisteren, empathie te tonen en een veilige omgeving te creëren. Mijn ervaring is dat de beste leidinggevenden vertrouwen en vrijheid geven, maar ook voor je klaarstaan als het misgaat. Die houding heeft impact op het succes van het hele team.

En wat heb je nodig om leiding te geven aan organisaties?
Daarbij komt systeemdenken goed van pas. De problemen waar organisaties tegenwoordig mee te maken krijgen, zijn complex en hebben vaak verschillende facetten. Om tot een goede oplossing te komen, is het belangrijk dat je al die facetten in samenhang bekijkt. Het Amerikaanse tijdschrift ‘Forbes’ noemde systeemdenken onlangs een van de belangrijkste vaardigheden voor leiders.

Kun je een voorbeeld geven?
Een Duits bedrijf wilde meer ingenieurs aannemen, maar dat lukte niet. Uit onderzoek bleek dat het bedrijf te weinig naamsbekendheid had. Om een ‘employer of choice brand’ te worden, was meer nodig dan alleen het vergroten van de naamsbekendheid. Er moest ook aandacht worden besteed aan betere carrièrepaden, ontwikkelingsmogelijkheden, leiderschapsgedrag, een innovatiecultuur en mogelijkheden voor hybride werken. Met andere woorden: ze moesten aan meerdere knoppen tegelijk draaien.

Wat kunnen leiders en professionals doen om zichzelf en hun teams staande te houden in deze snel veranderende wereld?
Het mantra voor dit AI-tijdperk is: je moet leren of je zult achterblijven. En eigenlijk is dat heel logisch. De kans is groot dat de meeste leiders en professionals 45 tot 50 jaar moeten werken. Om- of bijscholing is dan onvermijdelijk. Dit betekent dat leren niet langer een fase is, maar een levenslange reis.

*Tekst geschreven door: Martina Langeveld-Huigen

👉 Hoe bereid je jouw organisatie voor op een toekomst die zich nauwelijks laat voorspellen? In de collegereeks Leiderschap in onzekere tijden laat Nick van Dam zien waar de kansen van AI liggen, wat dit vraagt van leiderschap en waarom technologische vooruitgang óók menselijke vooruitgang moet zijn. Want machines worden steeds beter in hun werk en wij moeten beter worden in mens-zijn...

>> BEKIJK HIER HET PROGRAMMA: LEIDERSCHAP IN ONZEKERE TIJDEN.